Η σώρευση ενισχύσεων είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της κρατικής ενίσχυσης και αφορά την περίπτωση κατά την οποία μια επιχείρηση λαμβάνει πολλαπλές ενισχύσεις από διάφορες πηγές. Ο σκοπός της σώρευσης είναι να εξασφαλιστεί ότι το συνολικό ποσό των ενισχύσεων που λαμβάνει μια επιχείρηση δεν ξεπερνά τα επιτρεπόμενα όρια που έχουν θεσπιστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τις εθνικές αρχές.

Η βασική αρχή που διέπει τη σώρευση ενισχύσεων είναι ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να συνδυάζουν διαφορετικές πηγές χρηματοδότησης, εφόσον δεν υπερβαίνουν τα ανώτατα επιτρεπτά ποσοστά ενίσχυσης. Τα ποσοστά αυτά καθορίζονται από το Γενικό Απαλλακτικό Κανονισμό (ΓΑΚ) και τους ειδικούς κανονισμούς της Ε.Ε. που σχετίζονται με κρατικές ενισχύσεις. Η σώρευση μπορεί να αφορά διαφορετικά είδη ενισχύσεων, όπως επιχορηγήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις, δάνεια με ευνοϊκούς όρους ή εγγυήσεις. Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε προγράμματα κρατικής ενίσχυσης πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές και να γνωρίζουν τα επιτρεπτά όρια ώστε να αποφύγουν τυχόν προβλήματα με τις αρχές. Σε πολλές περιπτώσεις, απαιτείται η τήρηση λεπτομερούς αρχείου των ενισχύσεων που έχουν ληφθεί, ώστε να μπορεί να αποδειχθεί η συμμόρφωση με τους σχετικούς κανονισμούς.

Για την προστασία του ελεύθερου και υγιούς ανταγωνισμού εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφαρμόζεται συγκεκριμένη πολιτική ελέγχου στις κρατικές ενισχύσεις που μπορούν να χορηγούνται σε επιχειρήσεις. Ως κρατική ενίσχυση νοείται κάθε παροχή που προσφέρεται άμεσα ή έμμεσα από το κράτος, ευνοεί επιλεκτικά μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, επηρεάζει τις εμπορικές ροές μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ και ενδέχεται να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού, παρέχοντας πλεονέκτημα σε ορισμένες επιχειρήσεις σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους.

Κανονισμός DeMinimis

Ο κανονισμός De Minimis αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο της Ε.Ε. στο πλαίσιο του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων. Σύμφωνα με αυτόν, καθορίζονται συγκεκριμένα όρια στα ποσά που μπορούν να λάβουν οι επιχειρήσεις από κρατικές ενισχύσεις, χωρίς αυτές να θεωρούνται ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά της Ε.Ε. Ο βασικός στόχος του κανονισμού είναι να διασφαλιστεί ότι οι ενισχύσεις αυτές, λόγω του περιορισμένου ύψους τους, δεν νοθεύουν τον ανταγωνισμό ούτε επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών-μελών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναγνωρίζοντας την ανάγκη προσαρμογής στα νέα οικονομικά δεδομένα, εξέδωσε τον νέο Κανονισμό (ΕΕ) 2023/2831, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από 01/01/2024. Με τον νέο αυτό κανονισμό, αυξάνεται το ανώτατο συνολικό ποσό ενισχύσεων που μπορεί να λάβει μία επιχείρηση εντός περιόδου τριών ετών. Ειδικότερα, το όριο για τις επιχειρήσεις γενικής επιχειρηματικότητας ανέρχεται πλέον σε 300.000 ευρώ (από 200.000 ευρώ που ίσχυε προηγουμένως), ενώ για τον τομέα των οδικών μεταφορών διατηρείται ένα ξεχωριστό, χαμηλότερο όριο στις 100.000 ευρώ. 

Η πρώτη επίσημη θέσπιση ανώτατων ορίων ενισχύσεων μέσω του πλαισίου De Minimis πραγματοποιήθηκε το 1992, θέτοντας τις βάσεις για έναν πιο διαφανή και ελεγχόμενο τρόπο χορήγησης κρατικών ενισχύσεων. Έκτοτε, το πλαίσιο αυτό έχει αναθεωρηθεί και προσαρμοστεί αρκετές φορές, ώστε να ανταποκρίνεται στις εξελίξεις της αγοράς και τις ανάγκες των ευρωπαϊκών οικονομιών, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην ενίσχυση της ισότητας των όρων ανταγωνισμού.

Που μπορώ να δω τι ενισχύσεις έχω λάβει;

Τα ποσά και το είδος των ενισχύσεων που έχει λάβει μία επιχείρηση πρέπει να φαίνονται στα βιβλία της επιχείρησης είτε ως έσοδα που απομειώνουν τα έξοδα και συμμετέχουν έτσι στον υπολογισμό της φορολογίας είτε σαν ενισχύσεις που δεν επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα της εκκαθάρισης και αποτελούν ουσιαστικά αφορολόγητο εισόδημα για την επιχείρηση. Η ορθή καταγραφή αυτών των ποσών είναι κρίσιμη όχι μόνο για την τήρηση των κανόνων της φορολογικής νομοθεσίας, αλλά και για την εξασφάλιση της διαφάνειας και της αξιοπιστίας των οικονομικών στοιχείων της επιχείρησης. Για τη σωστή ενημέρωση του λογιστή και την μετέπειτα σωστή καταγραφή των ποσών στο βιβλίο θα πρέπει πάντα να συμβουλευόμαστε τις αποφάσεις πληρωμής της ενίσχυσης καθώς και το αποδεικτικό του τραπεζικού εμβάσματος. Το σωστά τηριμένο αρχείο για τις ενισχύσεις αποτελούμενο από όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά είναι απαραίτητο για την ορθή τεκμηρίωση των λογιστικών εγγραφών σε τυχόν μελλοντικούς φορολογικούς ή διοικητικούς ελέγχους.

Για την απλή ενημέρωση των επιχειρηματιών ή για το έλεγχο του ποσού που μέχρι τώρα έχει σωρεύσει η επιχείρηση μπορούμε πάντα τα συμβουλευόμαστε το Πληροφοριακό Σύστημα Σώρευσης (sorefsis.gr) του Υπουργείου Οικονομικών. Σημειώνεται ότι όλα τα στοιχεία που έχουν σχέση με τη σώρευση ενισχύσεων των επιχειρήσεων από κρατικούς οργανισμούς είναι ελεύθερα στην παραπάνω πλατφόρμα για τον οποιονδήποτε γνωρίζει τον ΑΦΜ της επιχείρησης.  

Στην αρχική σελίδα της πλατφόρμας και στο σημείο “Ανοικτά Δεδομένα” πληκτρολογούμε τον ΑΦΜ της επιχείρησης, που μας ενδιαφέρει να αντλήσουμε στοιχεία, και μετά πατάμε το κουμπί της αναζήτησης. Αυτόματα θα κατέβει ένα αρχείο excel με όνομα “sorefsis-opendata-Ο ΑΦΜ της επιχείρησης” το οποίο θα αναφέρει βασικά στοιχεία για τις επιμέρους ενισχύσεις όπως:

• Κωδικός Επενδυτικού Σχεδίου – ο μοναδικός κωδικός της κάθε αίτησης
• Κωδικός Σώρευσης – ο κωδικός στο σύστημα της σώρευσης για τη συγκεκριμένη ενίσχυση
• Προκήρυξη – ονομασία του προγράμματος στα πλαίσια του οποίου ενισχύθηκε η επιχείρηση
• Νομική Βάση – ο κανονισμός στα πλαίσια του οποίου ενισχύθηκε η επιχείρηση π.χ. Κανονισμός De Minimis 1407/2013 ή 2831/2023
• Ημερομηνία Έγκρισης – πότε εγκρίθηκε η πρόταση 
• Ποσό Ενίσχυσης – το ποσό που έλαβε η επιχείρηση (αναφέρονται και περιπτώσεις όπου η επιχείρηση εγκρίθηκε για χρηματοδότηση αλλά για τον οποιονδήποτε λόγο δεν έλαβε τα χρήματα της ενίσχυσης, οπότε και αναγράφεται 0.00)